عملکرد ایمن و مستمر یک شناور تنها به تجهیزات و وضعیت فنی آن وابسته نیست؛ نیروی انسانی متخصص و واجد صلاحیت نیز بخش مهمی از عملیات دریایی را تشکیل می‌دهد. از تأمین افسران و ملوانان مورد نیاز کشتی گرفته تا برنامه‌ریزی برای جابه‌جایی و تعویض خدمه، مجموعه‌ای از فعالیت‌های تخصصی باید به‌صورت منظم مدیریت شود. این فرآیند در صنعت کشتیرانی با عنوان Manning شناخته می‌شود.
شرکت خدمات کشتیرانی پارس چیرو با سابقه فعالیت در حوزه خدمات دریایی، بخشی از خدمات خود را به تأمین نیروی متخصص برای شناورها و پشتیبانی از نیازهای منابع انسانی پروژه‌های دریایی و مرتبط با نفت اختصاص داده است. اما Manning دقیقاً چیست، چه تفاوتی با Crew Change دارد و در تأمین نیروی دریایی چه مواردی باید مورد توجه قرار گیرد؟
Manning دریایی چیست؟
Manning به مجموعه فرآیندهای مربوط به تأمین، انتخاب، سازماندهی و مدیریت نیروی انسانی مورد نیاز برای فعالیت یک شناور گفته می‌شود. هدف اصلی آن این است که شناور در هر مرحله از فعالیت خود از تعداد کافی نیروی واجد شرایط و متناسب با مسئولیت‌های عملیاتی برخوردار باشد.
در یک فرآیند Manning، موضوع فقط پیدا کردن فرد برای یک موقعیت شغلی نیست؛ بلکه باید صلاحیت حرفه‌ای، مدارک، آموزش‌های مورد نیاز، سابقه کاری و تناسب فرد با نوع شناور و وظیفه مورد نظر نیز بررسی شود.
استانداردهای بین‌المللی آموزش، صدور گواهی‌نامه و نگهبانی دریانوردان در چارچوب کنوانسیون STCW تعیین می‌شوند و کشورها باید حداقل استانداردهای مشخص‌شده در این چارچوب را رعایت کنند.
چه نیروهایی در فرآیند Manning تأمین می‌شوند؟
نیروی انسانی مورد نیاز یک شناور با توجه به نوع کشتی، مأموریت، ساختار عملیاتی و الزامات مربوطه متفاوت است. با این حال، نیروهای دریایی معمولاً در چند بخش اصلی سازماندهی می‌شوند.
نیروهای بخش عرشه (Deck Department)
این گروه مسئول فعالیت‌هایی مانند ناوبری، عملیات عرشه، نگهبانی و امور مرتبط با مدیریت و بهره‌برداری دریایی هستند. کاپیتان، افسران عرشه و ملوانان در این بخش قرار می‌گیرند و هر یک وظایف و سطوح مسئولیت مشخصی دارند.
نیروهای بخش موتورخانه (Engine Department)
بخش موتورخانه مسئول بهره‌برداری و نگهداری تجهیزات و سامانه‌های فنی شناور است. افسران مهندسی و کارکنان موتورخانه بسته به نوع و ساختار شناور در این بخش فعالیت می‌کنند.
نیروهای تخصصی شناورهای خاص
برخی شناورها یا پروژه‌های دریایی به نیروهایی با مهارت‌ها و گواهی‌های تخصصی‌تر نیاز دارند. نوع این صلاحیت‌ها می‌تواند به ماهیت شناور، تجهیزات آن و نوع عملیات بستگی داشته باشد. STCW نیز برای برخی انواع کشتی‌ها و فعالیت‌های خاص، الزامات آموزشی ویژه‌ای پیش‌بینی کرده است.
فرآیند تأمین نیروی دریایی چگونه انجام می‌شود؟
تأمین نیروی انسانی برای شناورها معمولاً یک فرآیند چندمرحله‌ای است و باید بر اساس نیاز واقعی شناور و برنامه عملیاتی آن انجام شود.
۱. مشخص‌کردن نیاز نیروی انسانی
در ابتدا باید مشخص شود شناور چه تعداد نیرو و با چه سمت‌ها و صلاحیت‌هایی نیاز دارد. نوع کشتی، مسیر فعالیت، نوع مأموریت و الزامات عملیاتی در این مرحله اهمیت دارند.
۲. شناسایی و بررسی نیروهای مناسب
پس از مشخص‌شدن نیاز، نیروهای دارای شرایط مورد نیاز شناسایی و سوابق حرفه‌ای آن‌ها بررسی می‌شود. تجربه دریانوردی، نوع شناور و تناسب مهارت فرد با موقعیت شغلی از موارد مهم در این ارزیابی هستند.
۳. بررسی مدارک و صلاحیت‌ها
اعتبار و تناسب مدارک حرفه‌ای یکی از بخش‌های مهم Manning است. STCW حداقل استانداردهای بین‌المللی مربوط به آموزش، صلاحیت و گواهی‌نامه دریانوردان را مشخص می‌کند و امکان بررسی اعتبار گواهی‌های صلاحیت نیز در چارچوب این نظام اهمیت دارد.
۴. قرارداد و هماهنگی اعزام
پس از انتخاب نیرو، مراحل مربوط به قرارداد، زمان اعزام و هماهنگی‌های لازم انجام می‌شود. در پروژه‌های بین‌المللی، بسته به شرایط، امور مربوط به سفر و ورود به کشور مقصد نیز می‌تواند در این فرآیند قرار گیرد.
Crew Change چیست؟
Crew Change به فرآیند تعویض یا جابه‌جایی اعضای خدمه یک شناور گفته می‌شود. از آنجا که دریانوردان معمولاً برای دوره‌های مشخصی روی کشتی فعالیت می‌کنند، لازم است پس از پایان دوره کاری، افراد جدید جایگزین شوند.
Crew Change می‌تواند شامل برنامه‌ریزی برای خروج خدمه فعلی، هماهنگی ورود خدمه جایگزین، برنامه سفر و انجام ترتیبات لازم برای انتقال آنان باشد.
به همین دلیل، Crew Change بخشی مهم از مدیریت منابع انسانی دریایی است و اجرای درست آن می‌تواند به جلوگیری از وقفه در برنامه عملیاتی شناور کمک کند.
تفاوت Manning و Crew Change چیست؟
اگرچه این دو اصطلاح به یکدیگر مرتبط هستند، اما مفهوم یکسانی ندارند.
Manning یک فرآیند گسترده برای تأمین و مدیریت نیروی انسانی مورد نیاز شناور است؛ در حالی که Crew Change مشخصاً به جابه‌جایی و تعویض پرسنل شاغل روی شناور اشاره دارد.
به بیان ساده، Manning پاسخ می‌دهد که «چه نیروهایی و با چه شرایطی برای شناور نیاز است؟» و Crew Change بیشتر به این موضوع مربوط می‌شود که «چه زمانی و چگونه خدمه فعلی با نیروهای جایگزین تعویض شوند؟»
مدارک و الزامات خدمه کشتی چیست؟
مدارک مورد نیاز بسته به سمت شغلی، نوع شناور و کشور صادرکننده یا مقررات مربوطه متفاوت است؛ اما گواهی‌های صلاحیت، سوابق آموزشی و مدارک شناسایی و دریانوردی از جمله موارد مهم در فرآیند استخدام و اعزام خدمه هستند.
همچنین آموزش و صلاحیت حرفه‌ای تنها موضوع مورد توجه نیست. وضعیت آمادگی جسمانی و پزشکی دریانوردان نیز در چارچوب الزامات مرتبط اهمیت دارد. مقررات STCW علاوه بر صلاحیت حرفه‌ای، به موضوعاتی مانند استانداردهای پزشکی، آموزش‌های ایمنی و ساعات کار و استراحت نیز پرداخته است.
از سوی دیگر، رعایت ساعات استراحت اهمیت مستقیم با ایمنی عملیات دارد؛ IMO تأکید می‌کند که برنامه نگهبانی باید به‌گونه‌ای تنظیم شود که خستگی، توانایی دریانوردان در انجام وظایف ایمنی و عملکرد آن‌ها را مختل نکند.
Manning در پروژه‌های Offshore چه اهمیتی دارد؟
پروژه‌های Offshore، به دلیل شرایط عملیاتی خاص، نیازمند نیروی انسانی متناسب با نوع شناور و مأموریت آن هستند. در چنین پروژه‌هایی، انتخاب نیروی مناسب باید همزمان با نیازهای عملیاتی شناور، الزامات ایمنی و برنامه پروژه انجام شود.
در پروژه‌های مرتبط با نفت و گاز نیز ممکن است شناورها برای حضور در میدان‌های نفتی یا پشتیبانی از عملیات دریایی مورد استفاده قرار گیرند. بنابراین، تأمین نیروی دریایی در این حوزه صرفاً یک فرآیند استخدامی نیست و باید با برنامه عملیاتی پروژه هماهنگ باشد.
خدمات Manning و تأمین نیروی متخصص دریایی در پارس چیرو
تأمین نیروی متخصص دریایی در شناورهای مختلف یکی از خدمات تخصصی پارس چیرو در حوزه عملیات دریایی است.
بر اساس معرفی رسمی شرکت، این خدمت برای تأمین نیروهای مورد نیاز جهت هدایت و راهبری شناورها در موقعیت‌های مختلف و صنایع مرتبط با نفت و حضور در میادین نفتی ارائه می‌شود. این فرآیند می‌تواند شامل احضار نیرو، عقد قرارداد، انتقال و جابه‌جایی نیروی انسانی، تأمین روادید برای اتباع خارجی و انجام امور مرتبط با Manning و Crew Change باشد.
در این مدل، هدف تنها تأمین یک نیروی جایگزین نیست؛ بلکه ایجاد هماهنگی میان نیاز انسانی شناور و برنامه عملیاتی آن است تا روند فعالیت دریایی با کمترین اختلال ادامه پیدا کند.
چرا مدیریت صحیح منابع انسانی دریایی اهمیت دارد؟
یک شناور ممکن است از نظر فنی در وضعیت مناسبی قرار داشته باشد، اما بدون نیروی انسانی واجد شرایط امکان بهره‌برداری ایمن و مؤثر از آن وجود ندارد. به همین دلیل، مدیریت منابع انسانی دریایی بخشی از مدیریت ریسک و تداوم عملیات محسوب می‌شود.
تأمین به‌موقع نیرو، بررسی صلاحیت‌ها، برنامه‌ریزی Crew Change و توجه به ساعات کار و استراحت می‌تواند به کاهش مشکلات ناشی از کمبود نیرو، تأخیر در تعویض خدمه و خستگی کارکنان کمک کند. الزامات STCW نیز به‌طور مشخص بر آموزش، صلاحیت و نگهبانی ایمن دریانوردان تأکید دارد.
سوالات متداول درباره Manning و Crew Change
Manning دریایی چیست؟
Manning مجموعه فرآیندهای مربوط به تأمین و مدیریت نیروی انسانی مورد نیاز برای فعالیت یک شناور است؛ از شناسایی و انتخاب نیرو تا بررسی صلاحیت‌ها و هماهنگی اعزام.
Crew Change چیست؟
Crew Change به فرآیند تعویض و جابه‌جایی خدمه یک شناور گفته می‌شود که معمولاً پس از پایان دوره کاری بخشی از پرسنل انجام می‌شود.
تفاوت Manning و Crew Change چیست؟
Manning مفهوم گسترده‌تری دارد و کل فرآیند تأمین و مدیریت نیروی انسانی شناور را دربر می‌گیرد؛ Crew Change به‌طور مشخص به تعویض یا جابه‌جایی خدمه مربوط است.
آیا همه خدمه کشتی باید گواهی‌نامه‌های خاص داشته باشند؟
نوع و سطح گواهی‌نامه و آموزش مورد نیاز به سمت فرد، نوع شناور و وظیفه او بستگی دارد. چارچوب STCW حداقل استانداردهای بین‌المللی مرتبط با آموزش، صلاحیت و گواهی‌نامه دریانوردان را تعیین می‌کند.
چرا ساعات کار و استراحت خدمه اهمیت دارد؟
خستگی می‌تواند بر توانایی دریانوردان در انجام وظایف ایمنی و نگهبانی اثر بگذارد. به همین دلیل، STCW الزامات مشخصی برای دوره‌های استراحت و سازماندهی شیفت‌های نگهبانی در نظر گرفته است.
جمع‌بندی
Manning دریایی یکی از بخش‌های مهم مدیریت عملیات شناورهاست و وظیفه آن تأمین نیروی انسانی مناسب و واجد شرایط برای فعالیت ایمن و مستمر کشتی است. این فرآیند می‌تواند از شناسایی و بررسی نیرو تا عقد قرارداد، اعزام و هماهنگی‌های مربوط به جابه‌جایی خدمه را شامل شود.
در کنار Manning، Crew Change نیز نقش مهمی در تداوم فعالیت شناورها دارد و اجرای صحیح آن نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و هماهنگی میان نیروی انسانی، شناور و برنامه عملیاتی است. به همین دلیل، استفاده از خدمات تخصصی تأمین نیروی دریایی می‌تواند به مدیریت بهتر این فرآیند و کاهش ریسک‌های مرتبط با منابع انسانی کمک کند.
پارس چیرو نیز با ارائه خدمات تأمین نیروی متخصص دریایی، Manning و Crew Change، بخشی از نیازهای منابع انسانی شناورها و پروژه‌های مرتبط با صنایع نفت و گاز را پوشش می‌دهد.
